"Χρυσή Αυγή και στρατηγικές διαχείρισης της κρίσης", Θεσσαλονίκη, 1.2.2014

Παρουσίαση του βιβλίου των Μάριου Εμμανουηλίδη και Αφροδίτης Κουκουτσάκη, Χρυσή Αυγή και στρατηγικές διαχείρισης της κρίσης, futura, 2013, στο κοινωνικό κέντρο Μικρόπολις, Σάββατο 1 Φεβρουαρίου 2014, Θεσσαλονίκη.

Ομιλητές:
'Ακης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας-μεταφραστής,
Χρήστος Νασιόπουλος, Εκπαιδευτικός,
Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης, ΑΠΘ,
Ανδρέας Τάκης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής, ΑΠΘ,
Παρέμβαση: Δημήτρης Κόρος, υπ. διδάκτορας εγκληματολογίας, ΔΠΘ.

Ευχαριστούμε την Σταυρούλα Πουλημένη για τη λήψη και επεξεργασία του βίντεο της εκδήλωσης.

Επεξεργασμένη μορφή της παρέμβασης του Δημήτρη Κόρου: "Η ενίσχυση της κυριαρχικότητας του κράτους και η ποινική αντιμετώπιση της Χρυσής Αυγής"

Kοινωνικές αναπαραστάσεις της φυλακής και κόμικς. Η περίπτωση του ο Ισοβίτης του Αρκά

[Από την πρώτη εκδοτική εμπειρία μου, το μακρινό 1999, τις Εικόνες Φυλακής (επιμέλεια, εισαγωγή), εκδόσεις Πλέθρον. Τα strips που περιλαμβάνονται είναι από την αγγλική έκδοση του βιβλίου γιατί αυτά είχα πρόχειρα...]

Την ακαδημαϊκή χρονιά  1995-6, εισήχθη ως αντικείμενο πανεπιστημιακής διδασκαλίας στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον όσο και αμφιλεγόμενο υλικό, τα κόμικς.

Θα πρέπει, βέβαια, να επισημάνω ότι μια εισαγωγή μ' αυτή τη διατύπωση μπορεί να είναι παραπλανητική. Τα κόμικς δεν αποτέλεσαν αυτόνομο διδακτικό αντικείμενο, αλλά εντάχθηκαν, ως πραγματολογικό υλικό, στο πλαίσιο ενός  εγκληματολογικού σεμιναρίου για τη φυλακή[1], με όλους τους περιορισμούς που συνεπάγεται τόσο το περιεχόμενο του, όσο και οι δυνατότητες των συμμετεχόντων.[2] Κατά συνέπεια, δεν επρόκειτο για μια θεωρητική προσέγγιση των κόμικς, αλλά για μια συζήτηση για τη φυλακή  με αφορμή τη σειρά του Αρκά, ο Ισοβίτης[3]. Για έναν μεθοδολογικό πειραματισμό, λοιπόν, όπου επιχειρήσαμε να συνδυάσουμε την  ανάλυση  ενός θεωρητικού λόγου για τη φυλακή με την ανάλυση του λόγου ενός κόμικς που αναφέρεται στη φυλακή.

Συνέντευξη στην εφημερίδα Η εποχή

Η Αφρο­δί­τη Κου­κου­τσά­κη εί­ναι ε­πί­κου­ρη κα­θη­γή­τρια Εγκλη­μα­το­λο­γίας στο Τμή­μα Κοι­νω­νι­κής Ανθρω­πο­λο­γίας του Πα­ντείου Πα­νε­πι­στη­μίου. Την προ­η­γού­με­νη ε­βδο­μά­δα έ­γι­νε η ε­πί­ση­μη πα­ρου­σία­ση του βι­βλίου* "Χρυ­σή Αυ­γή και στρα­τη­γι­κές δια­χεί­ρι­σης της κρί­σης", το ο­ποίο έ­χει συγ­γρά­ψει μα­ζί με τον Μά­ριο Εμμα­νουη­λί­δη. Μί­λη­σε στην "Επο­χή" για τον σκο­πό του βι­βλίου, το ο­ποίο, πα­ρό­τι α­να­φέ­ρε­ται στη Χρυ­σή Αυ­γή, δεν φι­λο­δο­ξεί να δώ­σει εύ­κο­λες α­πα­ντή­σεις για τα αί­τια της α­νό­δου της, αλ­λά να την α­ντι­με­τω­πί­σει «ως σκιά που α­να­ζη­τά τo σώ­μα της σε έ­να πλή­θος δια­δι­κα­σιών και στρα­τη­γι­κών της ε­ξου­σίας».

*Αναφέρεται στην παρουσίαση της 11/11/2013 στην Αθήνα

Τη συ­νέ­ντευ­ξη πή­ρε
ο Αλέ­ξαν­δρος Μαυ­ρο­γέ­νης για την εφημερίδα Η εποχή  Κρί­ση και να­ζι­στι­κό φαι­νό­με­νο

Πώς ξε­κί­νη­σε η ι­δέα για τη συγ­γρα­φή του βι­βλίου;
Η ι­δέα γεν­νή­θη­κε πριν έ­να χρό­νο, με α­φορ­μή μια διη­με­ρί­δα που διορ­γά­νω­σε το Κοι­νω­νι­κό Εργα­στή­ριο Θεσ­σα­λο­νί­κης με α­ντι­κεί­με­νο τη ΧΑ. Όπως α­να­φέ­ρου­με και στην ει­σα­γω­γή του βι­βλίου, ή­δη α­πό τις πρώ­τες μας συ­ζη­τή­σεις δια­πι­στώ­σα­με το πρό­βλη­μα να «στα­μα­τή­σου­με το χρό­νο», για να στα­θε­ρο­ποιή­σου­με έ­να ση­μείο α­να­φο­ράς, έ­να α­φε­τη­ρια­κό ση­μείο, ε­νό­σω τα γε­γο­νό­τα ε­κτυ­λίσ­σο­νταν κο­μί­ζο­ντας νέα στοι­χεία. Κα­τά­λη­ξη αυ­τών των συ­ζη­τή­σεων ή­ταν η ε­πι­λο­γή μιας μη συ­γκυ­ρια­κής προ­σέγ­γι­ση της συ­γκυ­ρίας ως μό­νη δυ­να­τό­τη­τα κα­τα­νό­η­σής της. Πα­ράλ­λη­λα, και κα­θώς ό στό­χος των κει­μέ­νων μας ό­πως δια­μορ­φώ­θη­κε, δεν ή­ταν να προσ­διο­ρί­σου­με το πρό­βλη­μα ΧΑ α­να­ζη­τώ­ντας ο­ρι­στι­κές α­πα­ντή­σεις στα ζη­τή­μα­τα που θέ­τει η πα­ρου­σία αυ­τού του να­ζι­στι­κού μορ­φώ­μα­τος στην ελ­λη­νι­κή πο­λι­τι­κή σκη­νή και η δυ­να­μι­κή του, ε­πι­λέ­ξα­με να κι­νη­θού­με σε μια συν­θή­κη α­να­ρώ­τη­σης αυ­τού που συμ­βαί­νει, έ­τσι ώ­στε να κεί­με­νά μας να εί­ναι α­νοι­χτά στη δυ­να­τό­τη­τα να ε­νερ­γο­ποιή­σει ο α­να­γνώ­στης τα δι­κά του ε­ρω­τή­μα­τα.

Δημήτρης Κόρος, Η ενίσχυση της κυριαρχικότητας του κράτους και η ποινική αντιμετώπιση της Χρυσής Αυγής: σκέψεις με αφορμή το βιβλίο «Χρυσή Αυγή και στρατηγικές διαχείρισης της κρίσης»

Επεξεργασμένη μορφή της παρέμβασης στην παρουσίαση του βιβλίου «Χρυσή Αυγή και στρατηγικές διαχείρισης της κρίσης» του Μάριου Εμμανουηλίδη και της Αφροδίτης Κουκουτσάκη, Futura 2013 (Θεσσαλονίκη, 1.2.2014, Μικρόπολις).

Σκοπός της παρέμβασης είναι παίρνοντας αφορμή από ένα (κεντρικό - ή ένα από τα κεντρικά) σημείο του κειμένου του Μάριου Εμμανουηλίδη, και σημεία της σκέψης της Αφροδίτης Κουκουτσάκη, να τα εντάξει σε μια προβληματική της διακυβέρνησης των πληθυσμών από την άποψη της αντίστασης στον εκφασισμό της κοινωνίας, εκφράζοντας παράλληλα επιφυλάξεις σχετικά με την ποινική αντιμετώπιση των μελών της ΧΑ.

Βασική θέση στην αρχιτεκτονική του κειμένου του Εμμανουηλίδη έχει η έννοια της  νεοφιλελεύθερης κυβερνολογικής[1] στην οποία η οικονομία έχει ένα κεντρικό ρόλο και αποτελεί τον κυρίαρχο παράγοντα παραγωγής λόγου, με το κράτος να έχει έναν απομακρυσμένο ρόλο διεύθυνσης (συντηρητικής αλλά στρατηγικής) των βασικών πολιτικών επιλογών (Foucault 1978/2004). Σύμφωνα με τον T. Lemke (2001: 200) στο πλαίσιο του κλασικού φιλελευθερισμού, το κράτος έχει έναν ρυθμιστικό ρόλο στην αγορά (παρεμβατικό και διορθωτικό), ενώ στο νεοφιλελευθερισμό η αγορά είναι η οργανωτική αρχή που ρυθμίζει το κράτος και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Έτσι, η θέση του πολίτη υποβαθμίζεται δίνοντας τη θέση του στον homo oeconomicus, ένα νέο ιδεότυπο ανθρώπου, με καθοδηγητική αρχή της ζωής του τον υπολογισμό του ρίσκου και την ανάλυση κόστους-οφέλους.

Κατά τον Εμμανουηλίδη, η νεοφιλελεύθερη κυβερνολογική βρίσκεται σε κρίση. Εντός της οικονομικής κρίσης, αλλά, και πριν από το συμβάν της, καθώς αυτή θεωρείται μόνο ένα γεγονός εντός μιας διαδικασίας που πλέον καθιστά την κρίση, με μια ειδική έννοια, διαρκή. Είναι η οικονομία του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, ως μια οικονομία από 

Gilles Deleuze, Γράμμα για μια δριμεία κριτική, 1973*

…a harsh exercise in depersonalization

Individuals find a real name for themselves … only through the harshest exercises in depersonalization, by opening themselves up to the multiplicities everywhere within them, to the intensities running through them. [This is] a depersonalization through love rather than through subjection. 

Η δική μου γενιά υπήρξε μια απ’ τις τελευταίες που δολοφονήθηκε από τα βόλια της ιστορίας της φιλοσοφίας. Αυτή η τελευταία ασκεί μια έκδηλα καταπιεστική λειτουργία στο φιλοσο­φικό πεδίο, είναι ο Οιδίπους των φιλοσόφων. «Δεν θα τολμούσα να μιλήσω σε πρώτο πρόσωπο μέχρι να διαβάσω αυτό κι εκείνο, κι εκείνο πάνω σ’ αυτό, κι αυτό πάνω σ’ εκείνο». Στη γενιά μου, πολλοί έμειναν ευνουχισμένοι, ενώ άλλοι εξαντλήθηκαν ανακα­λύπτοντας προσωπικές μεθόδους και νέους κανόνες, μια νέα το­νικότητα. Σε ότι με αφορά, για πολύ καιρό «γέννησα» ιστορία της φιλοσοφίας, διαβάζοντας βιβλία του ενός ή του άλλου συγ­γραφέα. Με αντάμειψαν, όμως, με αποζημιώσεις κάθε είδους: προπάντων προτιμώντας συγγραφείς που συγκρούονταν με την ορθολογική παράδοση, πάνω στην οποία στηρίχτηκε η φιλοσο­φία της ιστορίας (υπάρχει, για μένα, μια μυστική σχέση ανάμεσα στον Λουκρήτιο, τον Χιούμ, τον Σπινόζα, τον Νίτσε, μια κόκκινη κλωστή αποτελούμενη από την κριτική του αρνητικού, την κουλ­τούρα της χαράς, το μίσος για την εσωτερικότητα, τον εξωτερικό χαρακτήρα των δυνάμεων και των σχέσεων, την κριτική της ε­ξουσίας κ.ο.κ.).

Οι φυλακές και το αίνιγμα της νομιμότητας

Giovanni Battista Piranesi, The Gothic Arch,  The Imaginary Prisons

[αναδημοσίευση από το Red NoteBook]

Η βαρύτητα που έχει το θέμα της φυλακής στο δημόσιο λόγο υστερεί κατά πολύ της βαρύτητας που έχει το έγκλημα ή, πιο σωστά, ο λόγος περί ασφάλειας συναρθρωμένος με την εγκληματική δραστηριότητα.  Με βάση δε, όχι υποθέσεις εργασίας αλλά σκληρά ποσοτικά δεδομένα, η αύξηση του ποινικού πληθυσμού δε συμβαδίζει με ανάλογη αύξηση της εγκληματικότητας αλλά με την παραγωγικότητα και αυστηροποίηση του ποινικού μηχανισμού, τις μεταβολές στους ποινικούς θεσμούς και την ανασήμανση της λειτουργίας τους. Με διαδικασίες δηλαδή, όπου ο έλεγχος του εγκλήματος μετεγγράφεται ως προνομιακό αντικείμενο των πολιτικών διαχείρισης του κινδύνου, κυρίως σε περιόδους πολιτικής και οικονομικής κρίσης.

Συνάρτηση των παραπάνω είναι οι περιστάσεις αλλά και  ο τρόπος με τον οποίο εισάγεται το θέμα της φυλακής στο δημόσιο λόγο, κυρίως όταν κάποια γεγονότα [εξεγέρσεις, αποδράσεις, απεργίες πείνας] διαταράσσουν τη «σωφρονιστική κανονικότητα». Και λέγοντας σωφρονιστική κανονικότητα αναφέρομαι κυρίως στον άξονα του κυρίαρχου λόγου περί φυλακής/φρουρίου όπου απομονώνεται από την κοινωνία το επικίνδυνο εγκληματικό σύμπαν. Έτσι, οποιαδήποτε α-ταξία στους χώρους εγκλεισμού παράγει λόγους που εστιάζουν τόσο στα διαταρακτικά αποτελέσματα για την κοινωνία, εφόσον «ο αποκλεισμός δεν είναι τέλειος», όσο και στην ανάγκη περαιτέρω αυστηροποίησης των ποινικών θεσμών.

Debate Noam Chomsky & Michel Foucault - On human nature [Subtitled]

[πηγή: ROAR Magazine]

Συζήτηση για τη Χρυσή Αυγή στα ΑΣΚΙ

"Το φαινόμενο Χρυσή Αυγή: τέσσερις συγγραφείς συνομιλούν με αφορμή τα βιβλία τους", οι Στ. Ζουμπουλάκης, Αφ. Κουκουτσάκη, Ά. Φραγκουδάκη και Δ. Ψαρράς. Θα ακολουθήσει το The Cleaners (2012) του Κ. Γεωργούση για την προεκλογική εκστρατεία της Χρυσής Αυγής, παρουσία του.

[το πρόγραμμα του 3ημέρου]

Η παρέμβασή μου

Κατά τη γνώμη μου το φαινόμενο ΧΑ παραμένει ανοιχτό κεφάλαιο καθώς τίθενται συνεχώς νέα ζητήματα απέναντι στα οποία καλούμαστε να τοποθετηθούμε. Θα καταθέσω, λοιπόν, κάποιες σκέψεις αλλά η πρόθεσή μου είναι μάλλον να ενεργοποιήσω ερωτήματα παρά να διακινδυνεύσω απαντήσεις τις οποίες ομολογώ ότι δεν έχω.

Και θα ξεκινήσω λέγοντας λίγα πράγματα για το βιβλίο μας, τα οποία αφορούν κυρίως την μεθοδολογική μας πρόταση για την προσέγγιση του φαινομένου της ΧΑ. Μια προσέγγιση η οποία πιθανόν βοηθά να συνεχίσουμε μια συζήτηση η οποία έχει μείνει σε εκκρεμότητα, θέτοντας νέα ζητήματα υπό το φως και των πρόσφατων εξελίξεων.

Il Manifesto, 24.10.2013, La criminologa Koukoutsaki: “E’ la rovina dello stato sociale”

L'esperto • Intervista al docente dell'Università Panteion di Atene Afroditi Koukoutsaki

Manifestazione di Alba Dorata

Argiris Panagopoulos, ATENE

«Alba Dorata fun­zio­nava come orga­niz­za­zione cri­mi­nale, carat­tere che ha man­te­nuto anche sotto la veste del par­tito par­la­men­tare, ma ora con la teo­ria degli oppo­sti estre­mi­smi lo Stato torna a pena­liz­zare chi pro­te­sta», sot­to­li­nea Afro­diti Kou­kou­tsaki, pro­fes­sore di Cri­mi­no­lo­gia nell’Università Pan­teion di Atene, e autore insieme a Marios Emma­nui­li­dis del libro «Alba Dorata e stra­te­gie della gestione della crisi» (Ed. Futura).
Alba Dorata è pra­ti­ca­mente sotto pro­cesso, ma secondo i son­daggi rie­sce a trat­te­nere le per­dite… Per­ché tra le altre cose rap­pre­senta l’estrema forma poli­tica di un raz­zi­smo spon­ta­neo, già pre­sente nella società greca carat­te­riz­zata da un ethos puni­tivo e di esclu­sione. Que­sto raz­zi­smo in linea di mas­sima è pro­dotto, sul piano sim­bo­lico e reale, dalla rovina dello Stato sociale e la simul­ta­nea emer­sione del cosid­detto Stato penale. In que­sto senso, la rispo­sta isti­tu­zio­nale di un pro­ce­di­mento giu­di­zia­rio sem­bra troppo “tec­nica” e pro­ba­bil­mente non avrà l’impatto spe­rato sulla popo­la­zione. Può suc­ce­dere anche che il raz­zi­smo spon­ta­neo delle masse venga assor­bito da altre for­ma­zioni poli­ti­che o sociali. È impor­tante anche il timing con cui si è atti­vato il mec­ca­ni­smo penale, dopo tanti anni durante i quali Alba Dorata fun­zio­nava come orga­niz­za­zione cri­mi­nale, pur­troppo doveva esserci l’omicidio di Pavlos Fys­sas per arri­vare all’espulsione dell’ AD, un meccanismo che era pronto da mesi.  

Alba Dorata e strategie di gestione della crisi

Alba Dorata e strategie di gestione della crisi 

Millepiani, n. 40, Sabato, 26 Ottobre 2013 Recensioni

Afroditi Koukoutsaki - Marios Emmanuilidis

Prefazione: Dimitris Psarras

2013, Edizioni Futura, Atene (Grecia)

pp. 140, 12,78 euro

Alba Dorata e strategie di gestione della crisi

Economia e crisi della governabilità neoliberale. La funzione strategica del Sistema razzista

Marios Emmanouilidis affronta Alba Dorata come l’estrema forma politica di un processo di fascistizzazione e razzistizzazione della società greca e analizza quelle caratteristiche della modificazione capitalistica che sono legate con la crisi della governabilità neoliberale, che hanno indotto o almeno permesso questo processo. Si tratta di quella mutazione del capitalismo in “capitalism with derivatives” in cui il rischio del capitale, come impegno e distribuzione dei rischi, viene garantito dagli elementi del lavoro e della proprietà della popolazione, dalla sua stessa vita. Si tratta della condizione in cui lo stato non è capace di controllare le circolazioni del capitale deterritorializzato, e poiché queste non si interessano dello stato, lo deviano oppure lo penetrano. Questa deviazione è attraversata dello stato dalla parte del capitale, mette lo stato in crisi, quindi esso ricorre alla popolazione e al suo lavoro per la preservazione della sua esistenza. Ugualmente, per lo stato e il capitale l’unico punto per ancorarsi, per mantenere la propria esistenza sono la vita e il lavoro della popolazione: il punto più debole e, nello stesso tempo, il punto più forte. La continua produzione di punti vuoti di intersezione da parte delle reti di potere (come risultato della crisi continua dell’economia e dello stato), ha provocato il bisogno di un riconfigurazione delle forme di potere con il rafforzamento del potere sovrano (sovereignty). Questo rafforzamento della sovranità statale è collegato a una tendenza di fascistizzazione dello stato e ha reso possible la presenza attiva di Alba Dorata. Quindi, l’apertura di un campo di possibilità per il fenomeno spontaneo fascismo/razzismo e di Alba Dorata non si collega soltanto con i processi di repressione e di dislocamento delle resistenze, ma anche con l’incalzante ricerca di un limite simbolico nella deterritorizzazione del capitale finanziario.